Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Norveç’te Amerika Birleşik Devletleri Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile gerçekleştirdiği müzakerelerin neticesinde Washington yönetiminin Kiev ile askeri istihbarat aktarımını salı günü itibarıyla tekrar başlattığını duyurdu. Çok taraflı kritik temasın ardından yürürlüğe giren bu adımla birlikte ülkedeki erken uyarı mekanizmaları yeniden faaliyete geçmiş oldu.
Balistik füze tehditlerine karşı erken uyarı kabiliyetinin sivil halk açısından taşıdığı öneme dikkat çeken Zelenskiy, sürecin yeniden başlamasına ilişkin olarak konuştu:
“Erken uyarıdan bahsediyorum. Bu halkımız, çocuklar, yetişkinler ve siviller için çok önemli; çünkü bir balistiğin ne zaman geldiğini bilebiliyoruz. Bu yüzden Amerikan tarafına müteşekkiriz. Artık çalışıyor” dedi.
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store’un ev sahipliğinde başkentte gerçekleştirilen oturuma Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb’ın yanı sıra İngiltere, Avrupa Birliği ve NATO heyetleri de katıldı. Zirve masasında ABD Özel Temsilcisi Witkoff bizzat yer alırken, Trump’ın özel temsilcisi ve damadı Jared Kushner toplantıya video konferans yoluyla bağlandı. Görüşmeler esnasında Zelenskiy, Witkoff ile kucaklaşarak kendisine bir ödül takdim etti.
Müzakere Masasında Üçlü Zirve Formülü
Müzakerelerin detaylarına dair bilgi veren ve kimliğinin saklı kalmasını isteyen bir ABD’li yetkili, Oslo’daki temasların “çok verimli” geçtiğini belirtti. Yetkili konuya dair şu değerlendirmede bulundu:
“Ukrayna yeni fikirler ve teklifler sundu, bunlar ayrıntılı olarak tartışıldı. Taraflar, Rusya ile temas kurma ve diplomatik süreci ilerletme konusunda koordineli bir yaklaşımda uzlaşma yönünde anlamlı ilerleme kaydetti” dedi.
Yetkili ayrıca Washington, Kiev ve Avrupalı müttefikler arasında güçlü bir uyum yakalandığını bildirdi. Witkoff ile Kushner’in, Zelenskiy ve Trump ile Putin arasında gerçekleşmesi planlanan doğrudan üçlü zirve teklifini Kremlin’e kabul ettirmek üzere Rusya nezdinde baskı oluşturacağı kaydedildi.
Toplantı sonrasında değerlendirmelerde bulunan Norveç Başbakanı Store, görüşmeler neticesinde “birkaç şeyi yoluna koyabildiği” için memnun olduğunu dile getirerek “dün söylenenleri kurcalamaktan elde edilecek hiçbir şey olmadığını” ifade etti. Finlandiya Cumhurbaşkanı Stubb ise teknik ve temel başlıklarda kazanım sağlandığını aktararak salı gününü “barış için iyi bir gün” olarak niteledi.
Özel Temsilci Witkoff’un, söz konusu üçlü zirve planını iletmek ve görüş alışverişinde bulunmak amacıyla çarşamba günü St. Petersburg’a seyahat etmesi bekleniyor. Witkoff’un aynı zamanda, Nisan 2022’de İzyum işgali sırasında alıkonulan ve dört yılı aşkın süredir Rusya’da tutulan 70’li yaşlarındaki Amerikalı öğretmen Stephen Hubbard’ın salıverilmesini talep edeceği öngörülüyor.
Washington-Kiev Hattında Gerginlik ve Trump’ın Açıklamaları
Oslo’daki diplomatik temaslar; Donald Trump’ın Rusya’ya dönük kimi yaptırımları kaldırması, Vladimir Putin ile bir dizel mutabakatı açıklaması ve Moskova ile temaslarını sıklaştırmasının yarattığı kriz ortamında hayata geçirildi. Zelenskiy söz konusu yakıt anlaşmasını, Trump’ın İran politikasındaki başarısızlıklarının doğurduğu “zayıf” bir hamle saymış ve kendisini “ihanete uğramış” hissettiğini ifade etmişti.
Ukraynalı kaynaklar, Zelenskiy’nin Trump’a dönük eleştirilerinin ardından ABD’nin Ukrayna’ya sağladığı Starlink kapasitesini sınırladığını, hava savunma füzelerini geciktirdiğini ve istihbarat paylaşımını kestiğini öne sürmüştü. Beyaz Saray kısıtlama iddialarını reddederken, Rus ordusu ise kış ayları öncesinde Kiev ve diğer şehirlere balistik füze ve jet motorlu İHA saldırılarını yoğunlaştırdı.
Zelenskiy müzakereye hazır olduğunu yinelerken, Oval Ofis’te basın mensuplarının karşısına geçen Donald Trump, barışın önündeki engelin Ukrayna olduğunu savundu. Trump konuya dair şu ifadeleri kullandı:
“Ukrayna’nın bu savaşı bitirme zamanı geldi”
Sahadaki askeri dengeye dair gözlemlerini paylaşan Trump, Rus ordusunun ilerleyişine değinerek açıklamalarını sürdürdü:
“Olan şu ki, Rusya bunu tamamlamak istiyor. Rusya büyük bir makine. Sadece ilerlemeye devam ediyorlar. Çok büyük bir toprak parçasını aldılar ve bilirsiniz, Ukrayna’nın iyi veya kötü gittiğini söyleyebilirsiniz, ancak toprak her zaman, hafta be hafta daha da büyüyor. Sadece ileri doğru yürümeye devam ediyorlar. Sınırsız insan kaynakları var”
Trump, Ukrayna yönetimine verilen destekleri hatırlatarak değerlendirmesini şu sözlerle noktaladı:
“Zelenski’nin bu savaşı çözüme kavuşturmayı istemesi gerekiyor ve eğer istemezse bence bu çok kötü bir şey olacak. Bakın, Ukrayna’ya muazzam miktarlarda yardım verdik. Karşılığında pahalı dizelden başka hiçbir şey alamadık” dedi.
